ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਅੰਕੜੇ, 58.7 ਫੀਸਦੀ ਅਨੀਮੀਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਪੋਸ਼ਣ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ 58.7 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਅਨੀਮੀਆ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਖਰਚ ਦਾ ਲਾਭ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 11.17 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 72.63 ਫੀਸਦੀ ਪੁਰਸ਼ 3 ਤੋਂ 4 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 61.46 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੀਆਂ 58.7 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਸਿੱਕਮ 1,776 ਰੁਪਏ ਦੇ ਔਸਤ ਖਰਚ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ, ਗੋਆ 1,711 ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ 1,649 ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖਰਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 656 ਰੁਪਏ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 729 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ 774 ਰੁਪਏ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਖਰਚ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਰ 22.75 ਫੀਸਦੀ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ 30.26 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 15.25 ਫੀਸਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਰ 11.17 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨਯੁਕਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਅਸਲ ਕਸੌਟੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।