500 ਰੁਪਏ ਲੀਟਰ ਵਿਕੇਗਾ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ? ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਨਵੀਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 10-20 ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰੰਸੀ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਉਲਫ਼ ਲਿੰਡਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਫਰਵਰੀ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 140 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ 100 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਉਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਐਥਨੌਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੀ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕਰੰਸੀ ਰਿਸਰਚ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੀ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਜੋ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲਿੰਡਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਈ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 43 ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 30 ਤੱਕ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 4,150 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਵਿਚਾਲੇ ਅਨੁਪਾਤ ਘਟ ਕੇ 30 ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 138 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਸੇ ਗਣਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 2027 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 140 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਗਣਨਾ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕੀਮਤ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 140 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਮਤ ਮੰਨਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਲਿੰਡਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਸਾਲ 2020 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਗਭਗ 1,150 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਲਿੰਡਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2030 ਤੱਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਸੀ।

ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤੈਅ ਦਿਸ਼ਾ।

ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 26 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 167.5 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 92 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਕਮੀ ਰਹੀ।

ਇਹ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 10.5 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਕਰੀਬ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਮੀ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੇ ਗਏ ਤੇਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 167.5 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਮੁੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 46 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ।

ਭਾਵ, ਆਮ ਖਪਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੇਲ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।

ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਦੇ ਖ਼ਰਚ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 140 ਜਾਂ 500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਅਜੇ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਮੁੜ ਭਰਨ ਲਈ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।