ਕੀ ਰੂਸ ‘ਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕੋਰੋਨਾ ਵਰਗਾ ਵਾਇਰਸ? ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੀ ਲੈਬ ‘ਚ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਮਚਿਆ ਹੜਕੰਪ

ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਪਲੇਗ ਲੈਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੇਗ ਦੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਊਮੋਨਿਕ ਪਲੇਗ ਅਤੇ ਵੁਹਾਨ ਵਰਗੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਬ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਗ ਫੈਲਣ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਕਾਰਨ ਹੜਕੰਪ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਖੁਦ ਰੂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਰੀਬ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਪਲੇਗ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ 100 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੋਂ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

1979 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਵੈਰਦਲੋਵਸਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੇ ਬੀਜਾਣੂਆਂ ਦੇ ਕਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 66 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ।

ਰੂਸ ਦੇ ਇਰਕੁਤਸਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ੇਲੇਖੋਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤੇ ਦੀ 28 ਸਾਲਾ ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦਾਰਿਆ ਸ਼ਿਪਿਲੋਵਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਹਿਮ ਕੜੀ ਹਨ।

ਲੋਕਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 25 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਾ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਲੇਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਪਿਲੋਵਾ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਵਿਗੜਨ ਲੱਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 29 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਲੇਖੋਵ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਸਨ। ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ 1 ਅਤੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਅਜੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਰੂਸ ਦੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਮੋਨੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਯਾਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੋਕਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੈਬ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਪਲੇਗ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੂਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ਼ਿਪਿਲੋਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 197 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 189 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, 114 ਲੋਕ ਇੱਕ, 63 ਦੂਜੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ 12 ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਰਕੁਤਸਕ ਅਤੇ ਸ਼ੇਲੇਖੋਵ ਦੇ 5 ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੇਲੇਖੋਵ ਸਥਿਤ ਵਿੱਚ 3 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰੂਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਰਕੁਤਸਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਾਕਈ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪਲੇਗ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਪਲੇਗ ਨਾਮ ਦੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਰਮਿਤ ਪਿਸੂ ਦੇ ਕੱਟਣ, ਸੰਕਰਮਿਤ ਟਿਸ਼ੂ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੁਤਾਬਕ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ 1 ਤੋਂ 3 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵੱਡੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਸੀ। ਇਹ 1855 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਯੁੰਨਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 1960 ਤੱਕ ਚੱਲੀ।

ਮੁਤਾਬਕ, ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 2019 ਤੋਂ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਕਾਂਗੋ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਤੋਂ ਸਨ।

ਫਿਲਹਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣਾ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਲੇਗ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਫਿਲਹਾਲ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਪਿਲੋਵਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਮੁਤਾਬਕ, ਪਲੇਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ ਜਾਂ ਵਾਕਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੈਬ ਹਾਦਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਾਮਲਾ।