ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ? ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਦਾ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਾਅ, ਕਿਹਾ- ‘ਬਹੁਤ ਜਲਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜੰਗ’ - ਮਈ

ਟਰੰਪ ਨੇ ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਲਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ।

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਲਦ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਫਾਕਸ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।"

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਾਂਗੇ। ਫੌਜੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਤੇ ਫੌਜ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।"

ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਜਲਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਟੂਰ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟਸ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਜਲਦ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗੇ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਆ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਤੋਂ ਇਲਿਨੋਇਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ਹਾਰ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਣਗੀਆਂ।" ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਰਾਹੀਂ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਤੇਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਤੇਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਉਸ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਰਾਹੀਂ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਤੇਲ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।"

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਕਿ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ।" ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਹਮਲੇ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। "ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਾਂ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ’ਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕਿਆਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਾਂਗੇ।" ਉੱਥੇ ਹੀ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਗੱਲ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜੰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਸੀਂ ਕੂਟਨੀਤੀ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੇ ਲਿਕਵਿਡ ਨੇਚੁਰਲ ਗੈਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਮਾਲ ਢੁਆਈ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਬੀਮਾ ਲਾਗਤਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।