ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੇ 300 ਬੋਰੇ ਮਿਲੇ

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰੈਨਾ ’ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੇ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਭਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਰੈਨਾ ’ਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੇਵਰਾਖੇੜਾ ਰੋਡ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਲਾਟ ’ਚ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਫੜਿਆ। ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਖਾਦ ਭਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੋਟਾਸ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਉਰਵਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਹੋਏ 300 ਬੋਰੇ ਮਿਲੇ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ’ਚ ਚਿੱਟੇ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਭਰੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਖਾਦ ਵੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸਟੇਸ਼ਨ ਰੋਡ ਥਾਣੇ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਕਲਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਵਰਾਖੇੜਾ ਰੋਡ ’ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੋਨੀ ਦੀ ਪਲਾਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਕੇ ਟੀਨ ਦੀ ਛੱਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੱਠ ਲੋਕ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਖਾਦ ਭਰਨ ਤੇ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਬੋਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਦ ਕੱਢ ਕੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ’ਚ ਭਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਅਸਲੀ ਖਾਦ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮਿਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਪ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੰਤ ਸੜੱਈਆ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖਾਦ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪਾਣੀ ’ਚ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂਚਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਘੁਲ ਗਿਆ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਫਾਸਫੋਰਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲਣ ’ਚ 10 ਤੋਂ 12 ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਖਾਦ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਕਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਖਾਦ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲੀ ਖਾਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਸਲ ਤੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਬਣਤਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ’ਚ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਛਾਪੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਪੈਕਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਮਿਲੀ। ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਮਿੰਨੀ ਲੋਡਿੰਗ ਵਾਹਨ ’ਚ ਖਾਦ ਦੇ ਅੱਠ ਬੋਰੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਲੋਡਿੰਗ ਵਾਹਨ ਰਾਹੀਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਦੇ ਬੋਰੇ ਉੱਥੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮਿਲੀ ਖਾਦ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਦ ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕਿਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਬੋਰੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਪਲਾਟ ’ਚ ਖਾਦ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਮਿਲੇ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ’ਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ ਤੇ 700 ਰੁਪਏ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੇਤ ਨੂੰ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਭਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਬੋਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਕੱਢ ਕੇ ਹਰੇ ਬੋਰਿਆਂ ’ਚ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਅਦ ’ਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਜਾਟਵ, ਦੇਵੇਂਦਰ ਜਾਟਵ, ਰਾਮਅਵਤਾਰ ਪਿੱਪਲ, ਸਤੀਸ਼ ਜਾਟਵ, ਗਿਰਰਾਜ ਜਾਟਵ, ਲਾਖਨ ਜਾਟਵ ਤੇ ਬਰੇਲਾਲ ਪਚੌਰੀ ਦੱਸੇ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਉੱਤਮਪੁਰਾ ਦੱਸਿਆ। ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ’ਚ ਅੱਠਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲਾਟ ’ਚ ਖਾਦ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕੱਚੀ ਤੇ ਅਧੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ‘ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਕਾਊ ਹੈ’ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖਾਦ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਹੁਣ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।