ਉਡੀਕਾਂ ਮਾਮੇ ਦੇ ਟਰੱਕ ਦੀਆਂ

ਗੱਲ ਸੰਨ 1995 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀ ਹੋਣੀ ਐ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਨੇੜਲੀ ਵੱਡੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੱਬੀ ਰੇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ।

ਟਰੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਮਾ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕੀਆਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾ ਵਾਲੀਆਂ ਟੂਟੀਆਂ ਕੋਈ ਨਾ ਛੇੜੇ, ਬਾਕੀ ਕਿਤੇ ਮਰਜ਼ੀ ਚੜ੍ਹੋ-ਉੱਤਰੋ ਤੇ ਖੇਡੋ। ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਰੁਕਦਾ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਿਆਣੇ ਅੱਧੀ-ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਟਰੱਕ ’ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੋਈ ਟੂਲ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਕੋਈ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਡੀ ’ਤੇ ਜਾ ਬਹਿੰਦਾ, ਕੋਈ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗੇ ਬਾਲੇ ਦੇ ਗੋਲ ਕੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਲਟੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਟਰੱਕ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੜ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।

ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦਾ, ਬਰਾਤ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੱਕਾ ਬੁੱਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵਿਖਾਵੇ ਦੀ ਸ਼ੈਅ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਡੰਗਿਆ। ਬਰਾਤ ਲਈ ਅੱਜ ਵਾਂਗ ਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਾਜ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬਹੁਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਰਾਤ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਾਜ ਦਾ ਸਮਾਨ ਤੇ ਬਰਾਤੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਬਰਾਤ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਖੌਲੀਆ ਗੱਲ ਅੱਜ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਰਿਬਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਮਰੂਤੀ ਕਾਰ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਰਾਤੀਆਂ ਲਈ ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਕਾਰ ਤੁਰ ਗਈ, ਪਰ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬਰਾਤੀ ਆਨਾ-ਕਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਂ ਮੂਹਰਲੇ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ, ਕੋਈ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਓਏ ਕੰਜਰੋ, ਚੜ੍ਹ ਜਾਓ ਛੇਤੀ ਕਿਉਂ ਲੇਟ ਕਰਾਈ ਜਾਂਦੇ ਓ, ਟਰੱਕ ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਪਾਸਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਊ ਤੇ ਮਗਰਲਾ ਪਾਸਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਾਊ।”

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਬਰਾਤ ਮੁੜਦਿਆਂ ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਦਾਜ, ਵਿੰਗੀਆਂ-ਟੇਢੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਟੱਲੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬਰਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦਾਜ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵਾਂਗ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਤਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਸਾਮਾਨ ਉਤਾਰਨ ਵੇਲੇ ਮਾਮਾ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਕੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਗਦਾ, ਸਗੋਂ “ਭਾਣਜੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਬਥੇਰੀ ਐ” ਆਖ ਕੇ ਜੋ ਮਿਲਦਾ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿਆਲ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਭਰੀ ਰਾਤ ਰਸਤਾ ਨਾ ਦਿਸਣ ਕਰਕੇ, ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਡਰੇਨ ਦੇ ਪੁਲ ਦੀ ਰੇਲਿੰਗ ਤੋੜ ਕੇ ਭੀਖੀ ਵਾਲੇ ਡਰੇਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਾ। ਪਰ ਉਸੇ ਵਕਤ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਰੇਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸਵੇਰ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿਆਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਜਿਹੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਬਾਰੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਇਹੋ ਗੱਲ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਮੇ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਟਰੱਕ ਦਾ ਸਟੇਅਰਿੰਗ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਘਰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੀਖੀ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਵਾਰ ਬੱਸ ਵਿੱਚੋਂ ਡਰੇਨ ਦੇ ਪੁਲ ਦੀ ਟੁੱਟੀ ਰੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਦਾ।

ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਲ ਟੁੱਟੀ ਰਹੀ ਇਹ ਰੇਲਿੰਗ ਹਰ ਵਾਰ ਮਾਮੇ ਦੇ ਟਰੱਕ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਜੱਗ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰਿਆਂ ਹੁਣ ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਪਰ ਮਾਮੇ ਦੇ ਟਰੱਕ ’ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬੀਤਿਆ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ’ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾਮੇ ਦੀਆਂ ਮਖੌਲੀਆ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਹੁਣ ਵੀ ਜਦੋਂ ਸੜਕ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਟਰੱਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ‘ਜੱਗ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ’ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਡੀ-ਮਾਡਲ ਟਰੱਕ ਦੌੜਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡਾਲੇ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਾ ਹੁਣ ਮਾਮੇ ਦਾ ਟਰੱਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾਡਰਨ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਟਰੱਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਰਹਿੰਦੀ ਏ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੱਗ ਮਾਮੇ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਸਲ ਮੇਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਕਦੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣੇ।