ਚੀਨ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਆਪਣੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ, 7 ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ; ਕੀ ਹੈ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ?

ਚੀਨ ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਬੀਜਿੰਗ: ਚੀਨ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ’ਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰੈਗਨ ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ?

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ‘ਦ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ’ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ’ਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਪਿੰਗਟੋਂਗ, ਜਿਤੋਂਗ, ਲੋਪ ਨੂਰ, ਜਿਉਕੁਆਨ, ਮਿਆਂਗ, ਜਿੰਟਾ ਤੇ ਗੁਆਂਗਯੁਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟਸ’ ਦੀ 2026 ਦੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਨੋਟਬੁੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਕੋਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 620 ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਨਵੇਂ ਡਿਲਿਵਰੀ ਸਿਸਟਮ, ਯਾਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਚੀਨ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨ, ਹਵਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ—ਤਿੰਨਾਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡਰੈਗਨ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਇਸ ਗੱਲ ’ਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੀਨ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਆਧਾਰਿਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸਿਲੋਜ਼ ਤੇ ਸਿਲੋਜ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੇਵੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਾਈਪ 094 ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ’ਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਫਿੱਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਟਾਈਪ 096 ਪਣਡੁੱਬੀ ’ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਏਅਰ-ਲਾਂਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੌਰਾ ਤੇ ਨਵੀਂ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁਣ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ’ਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ ’ਚ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਈਵਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗ ਤੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਦੂਜੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੀਜਿੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਹੈ। ਨੋ-ਫਰਸਟ-ਯੂਜ਼ ਨੀਤੀ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਰਮਾਣੂ ਅਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ’ਚ ਚੀਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਕੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ’ਚ ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਗੁਓ ਜਿਆਕੁਨ ਤੇ ਮਈ ’ਚ ਹਥਿਆਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਸ਼ਿਆਓਬੋ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਚੀਨ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਕੀ ਹੈ? ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਚੀਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ‘ਨੋ-ਫਰਸਟ-ਯੂਜ਼’ ਨੀਤੀ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੱਡੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ‘ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟਸ’ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ‘ਨੋ-ਫਰਸਟ-ਯੂਜ਼’ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ’ਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਵਧਦਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਉਸਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।