ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ 27ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ‘&’, ਇਕ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ‘ਐਂਪਰਸੈਂਡ’ ਨਾਮ

ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ 'ਚ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ “ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ” ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ। ਬੋਲਦੇ-ਬੋਲਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਸਾਲ 1837 ਤੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਚਿੰਨ੍ਹ (&) ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ? ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਿੱਛੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।

ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 2,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਲੇਖਕ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ‘ਅਤੇ’ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਿਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਅਤੇ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ 'ਚ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਅੱਖਰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿਗੇਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਨਾਮ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਬੇਹੱਦ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, 19ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਣਮਾਲਾ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ & ਨੂੰ 27ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ & ਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ “ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ “ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ” ਦਾ ਅਰਥ ‘ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। “ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ & ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ‘ਅਤੇ’ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ 'ਚ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਅੱਜ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕੋਡਿੰਗ 'ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਐਂਪਰਸੈਂਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।